İyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV)

TANIM

İyi Huylu Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV), periferik vestibüler vertigonun en yaygın nedenlerinden biridir. Hastalık, başın yer çekimine göre pozisyonundaki değişikliklerle tetiklenen ani ve kısa süreli dönme hissi (vertigo) atakları ile karakterizedir.

BELİRTİLER

BPPV'nin klinik tablosu tipik olarak şunları içerir:

• Genellikle bir dakikadan az süren şiddetli rotatuar vertigo.
• Ataklar arasında devam eden dengesizlik veya sersemlik hissi.
• Bulantı ve şiddetli vakalarda kusma gibi vejetatif belirtiler.
• Vertigo atağı ile senkronize pozisyonel nistagmus (istemsiz ve ritmik göz hareketleri).

Ne zaman doktora görünmeli: Birkaç günden uzun süren tekrarlayıcı pozisyonel vertigo atakları, uzman klinik değerlendirme gerektirir.

NEDENLER VE PATOGENEZ

Çoğu durumda BPPV'nin kesin nedeni bilinmemektedir (idiyopatik form). Bununla birlikte, bilinen bazı etiyolojik faktörler şunlardır:

• Kafa travmaları: Hafif darbeler bile otolitlerin yerinden oynamasına neden olabilir.
• İç kulak hastalıkları: Geçirilmiş vestibüler nörit, labirentit veya Meniere hastalığı.
• Yaşa bağlı değişiklikler: Vestibüler makülanın dejenerasyonu.

Patogenez: Temel mekanizma kanalitiyazisdir; yani vestibüldeki mikroskobik kalsiyum karbonat kristallerinin (otolitler) yarım daire kanallarından birine (en sık arka kanal) kaçmasıdır. Baş hareketleri sırasında bu parçacıklar yer çekimi etkisiyle hareket ederek endolenfin anormal akışına ve reseptörlerin uyarılmasına neden olur; beyin bunu aktif bir dönme sinyali olarak hatalı algılar.

RİSK FAKTÖRLERİ

Hastalık esas olarak 50 yaşın üzerindeki hastalarda görülür ve kadınlarda görülme sıklığı daha yüksektir. Kafa travması öyküsü, osteoporoz ve geçirilmiş otoneörolojik hastalıklar BPPV gelişme riskini istatistiksel olarak artırır.

KOMPLİKASYONLAR

BPPV doğası gereği "iyi huylu" olsa da, belirgin denge bozuklukları düşme ve yaralanma riskini (özellikle yaşlı hastalarda) önemli ölçüde artırır. Ayrıca anksiyete bozukluklarının gelişmesine, başı hareket ettirme korkusuna ve yaşam kalitesinde ciddi düşüşe yol açabilir.

RANDEVUNUZA HAZIRLANIN

Tanı sürecini optimize etmek için hastanın şunları hazırlaması önerilir:

• Atakların kronolojisi ve ayrıntılı açıklaması (tetikleyici hareketler, tam süre).
• Önceki kafa travmaları, enfeksiyonlar veya kulak ameliyatları hakkında bilgi.
• Kullanılan tüm ilaçların tam listesi.

TESTLER VE TEŞHİS

Tanı, tipik öykü ve uzman pozisyonel manevralar eşliğinde yapılan klinik muayeneye dayanır. Arka kanal için altın standart Dix-Hallpike manevrasıdır. Tetiklenen nistagmusun objektif olarak görüntülenmesi için şunlar kullanılır:

• Elektronistagmografi (ENG) veya Videonistagmografi (VNG).

Ek görüntüleme yöntemleri (örneğin Beyin MR), yalnızca merkezi nedenleri (tümörler veya vasküler bozukluklar gibi) dışlamak amacıyla ayırıcı tanıda kullanılır.

TEDAVİLER VE İLAÇLAR

BPPV'nin temel ve en etkili tedavisi repozyon manevralarıdır. Bunlar, otolitleri yer çekimi yardımıyla yarım daire kanallarından vestibüle geri taşımayı amaçlayan uzman tıbbi hareketlerdir (örneğin Epley, Semont veya Lempert manevraları).

İlaç tedavisi (vestibüler baskılayıcılar dahil) hastalığın temel nedenine etki etmez ve yalnızca şiddetli vejetatif belirtilerin geçici olarak dindirilmesi için kullanılmalıdır. Cerrahi tedavi, konservatif tedavilere karşı kalıcı direnç görülen istisnai durumlar için ayrılmıştır.

YAŞAM TARZI VE EV ÇÖZÜMLERİ

Bir repozisyon manevrası yapıldıktan sonra hastalara şunlar önerilir:

• Ani baş hareketlerinden veya başın aşırı eğilmesinden kaçınmak.
• Baş dönmesi belirtileri hissedildiğinde düşmeleri önlemek için hemen güvenli bir oturma veya yatma pozisyonuna geçmek.
• Denge bozukluğu devam ediyorsa, önerilen vestibüler rehabilitasyon egzersizlerini titizlikle uygulamak.